VIDEO servis
Sve vijesti

Najnovije vijesti

Specijalni servisi 04/11/2019

ALEKSIS KAREL - JEDAN OD NAJKONTROVERZNIJIH NAUČNIKA 20. VIJEKA

 

Nobelovac, hirurg i biolog Aleksis Karel bio je jedna od najkontroverznijih ličnosti u nauci 20. vijeka - medicinski genije i zagovornik opstanka "jačih" nauštrb "slabijih" ljudi, te saradnik njemačkih okupatora.

 

BIJELJINA, 4. NOVEMBRA /SRNA/ - Francuski nobelovac, hirurg i biolog Aleksis Karel bio je jedna od najkontroverznijih ličnosti u nauci 20. vijeka - značajan je po otkrićima o prenosu /transplantaciji/ tkiva, održavanju živog tkiva van organizma, te hirurgiji krvnih sudova, ali je bio tvorac neprihvatljive teorije o "opstanku jačih".

Karel, koji je preminuo 5. novembra 1944. godine, u 71. godini, izbjegavši sramotnu presudu za kolaboraciju sa njemačkim okupatorima, dobio je Nobelovu nagradu za medicinu 1912.

Njegov briljantan naučni rad doveden je u pitanje zbog zastupanja ideje da "genetski fond ljudske rase može biti poboljšan eliminisanjem slabijih i reprodukcijom jakih".

Rođen je u predgrađu Liona 1873, gdje je i promovisan za doktora medicinskih nauka - postao je docent za anatomiju i hirurgiju na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Lionu.

Nakon što je u sklopu hodočašća posjetio Lurd 1903. godine, Karel je od agnostika postao katolik, smatrajući molitvu najvećim oblikom energije - ili snage jednako stvarne poput sile Zemljine ravnoteže.

Karel je na hodočašću u Lurdu "bio svjedok čudotvornog ozdravljenja 17-godišnje djevojke oboljele od tuberkuloznog peritonitisa".

Izvještaj o tome izazvao je lavinu kritika njegovih kolega, koji su mu zamjerali lakovjernost i paranaučni pristup.

Kako mu je zbog toga naučna karijera dovedena u pitanje, Karel je odlučio da napustiti Francusku i otputuje prvo u Kanadu pa u SAD, gdje je nastavio sa svojim istraživanjima.

U Čikagu je, u saradnji s Čarlsom Gatrijem, unaprijedio tehniku vaskularnih anastomoza. Koristeći još finije igle i konce za šavove razvio je sopstveni izum - "triangulacijsku tehniku" kod anastomoza manjih krvnih sudova i usavršavao "evertirajuću tehniku" anastomoziranja.

Iz zajedničkog rada Karela i Gatrija proizašao je 21 objavljen članak iz oblasti vaskularne hirurgije.

Od 1906. do 1912. radio je u laboratoriji i bavio se eksperimentalnom hirurgijom u Rokfelerovom Institutu za medicinska istraživanja u Njujorku.

Karel je razvio nove tehnike za šivenje krvnih sudova i postao pionir u transplantaciji organa i torakalnoj hirurgiji.

Bio je prvi hirurg koji je dobio Nobelovu nagradu i postao najmlađi dobitnik u istoriji te nagrade - sa 39 godina.

Bio je član mnogih naučnih društava u SAD, Španiji, Rusiji, Švedskoj, Holandiji, Belgiji, Francuskoj, Vatikanu, Nemačkoj, Italiji i Grčkoj, te nosilac mnogih počasnih doktorata poznatih univerziteta.

Po odlasku u penziju 1939. godine Karel se vratio u Francusku i ponovo doveo u pitanje svoju briljantnu naučnu karijeru.

Za vrijeme njemačke okupacije Francuske u Drugom svjetskom ratu, po odluci kvislinške vlade u Višiju, postavljen je na čelo jednog instituta. Nakon oslobođenja Francuske smijenjen je sa svih dužnosti.

Protiv njega započeta je istraga o saradnji sa nacistima, ali je preminuo prije suđenja.