VIDEO servis
Sve vijesti

Najnovije vijesti

Društvo25/05/2020

ELEKTRONSKA IZLOŽBA O VELIKOJ SEOBI SRBA IZ 1690.

 

NOVI SAD, 25. MAJA /SRNA/ - Biblioteka Matice srpske u Novom Sadu, povodom 330 godina od Velike seobe Srba, priredila je elektronsku izložbu koju čini izbor istorijskih, književnih i likovnih djela vezanih za taj datum, iz građe te ustanove kulture.

 

Autori izložbe su Srđan Graovac i Nenad Stanojević, a urednik Selimir Radulović, saopšteno je iz Biblioteke Matice srpske.

Izložbena postavka može se pogledati od danas u javnom katalogu Biblioteke, a elektronski katalog izložbe dostupan je na veb-sajtu bms.rs .

Posjetiocima sajta dostupna je građa Matice srpske o ličnostima i lokalitetima u vezi sa Velikom seobom Srba.

U saopštenju se navodi da je istorija srpskog naroda obilježena brojnim seobama od kojih je jedino ona iz 1690. godine u kolektivnoj svijesti nacije upamćena kao Velika seoba.

Tokom Velikog bečkog rata /1683–1699/ vojska koalicije hrišćanskih država Austrijske carevine, Poljske, Mletačke republike i Ruskog carstva postepeno je potiskivala otomanske oružane snage.

Lokalno srpsko stanovništvo, poslije viševjekovnog turskog ropstva, vojsku hrišćanskih saveznika dočekalo je kao oslobodioce. Srbi su masovno stupali u redove vojske hrišćanske koalicije.

Srpski narod je u Velikoj seobi predvodio patrijarh Arsenije Treći Čarnojević sa sveštenstvom. U toj seobi Srbi su sa sobom nosili mošti srpskih srednjovjekovnih vladara i svetitelja, rukopisne i štampane knjige i druge crkvene dragocjenosti.

Procjenjuje se da je u Velikoj seobi desetine hiljada ljudi napustilo vjekovna ognjišta.

Car Svetog rimskog carstva i kralj Ugarske Leopold Prvi je 21. avgusta 1690. godine dao Srbima takozvanu Prvu privilegiju. U narednih šest godina Leopold je izdao još nekoliko važnih dokumenata kojim su uobličene srpske povlastice u njegovom carstvu.

Početkom oktobra 1690. godine Turci su ponovo zauzeli Beograd, a veliki izbjeglički zbjegovi počeli su da prelaze Savu i Dunav, krećući se i dalje na sjever sve do Budima, Sentandreje, Komorana, Ostrogona i Đera.

Ti istorijski događaji promijenili su zauvijek sliku Balkana.

Prema riječima istoričara Nikole Radojčića, Velika seoba je "razredila broj Srba u srcu srpskog carstva, ali je zato isturila srpsku kulturnu stražu, mnogobrojnu i sposobnu, iz varvarskog divljaštva u Turskoj bliže zapadnom prosvećenom svetu".

Napuštajući otadžbinu sa Kosova i Metohije, iz južne Srbije i Makedonije, Raške, Šumadije, Pomoravlja, Podrinja i Timočke krajine u Ugarsku je, prema različitim procjenama, preseljeno od 30.000, pa do 500.000 ljudi.

Vjerovatno su, međutim, najtačniji podaci oni koji govore da je u Ugarsku tada izbjeglo 70.000 do 80.000 ljudi, od kojih se samo u okolini Budima naselilo oko 15.000 srpskih izbjeglica.

Zahvaljujući Velikoj seobi, centar srpskog etničkog prostora preselio se iz Stare i Južne Srbije u Šumadiju i južnu Ugarsku.